ILT: Bedrijf boete na dodelijk ongeval op het water.
- Hanjo Mastenbroek
- 16 dec 2025
- 5 minuten om te lezen
Op een kalme donderdag in maart 2023, ergens op het water bij IJmuiden, ging het plotseling mis. Een snelle motorboot kwam te dicht in de buurt van een groot zeeschip. In de verwarring die ontstond tijdens het overzetten van een passagier, raakte een medewerker bekneld. De man, pas veertig, overleed nog diezelfde dag aan zijn verwondingen.
Ruim anderhalf jaar later ligt er nu een formeel oordeel. Het Openbaar Ministerie heeft het betrokken bedrijf een boete van 60.000 euro opgelegd. Niet zozeer omdat er roekeloos werd gewerkt, maar omdat er volgens justitie fundamentele stappen waren overgeslagen in het organiseren van veilig werk. En dat is precies waar de wetgever grenzen stelt.
De onderneming verzorgt op dagelijkse basis het vervoer van passagiers en bemanning van en naar zeeschepen. Een belangrijke logistieke schakel in de havenoperatie. Op de dag van het incident voeren drie werknemers met een passagier naar een zeeschip dat buiten de haven wachtte. Tijdens het overzetten ging het mis: een ongelukkig moment, een verkeerde inschatting misschien. Maar het gevolg was tragisch.
Daarna kwam het onderzoek op gang. De Inspectie Leefomgeving en Transport nam, samen met de politie, de feiten onder de loep. De conclusie: het bedrijf had de risico’s van dit soort werkzaamheden onvoldoende beschreven en beoordeeld. In gewone taal: er was geen helder overzicht van wat er allemaal mis zou kunnen gaan bij deze transfers op het water. En als je de risico’s niet kent of erkent, kun je ze ook moeilijk beperken.
Dat laatste is precies wat in de Arbowet wordt geëist. Werkgevers moeten risico’s in kaart brengen en maatregelen nemen om die tot een minimum te beperken. In dit geval vond het OM dat het bedrijf daarin tekortgeschoten was. Vandaar de boete.
Na het incident: verandering in gang gezet
Toch bleef het niet bij een juridische afrekening. Volgens de onderzoekers is er na het incident binnen het bedrijf wel degelijk iets veranderd. De organisatie heeft het eigen veiligheidsbeleid aangescherpt. Werkinstructies zijn aangepast, en medewerkers hebben aanvullende voorlichting gekregen. Veiligheid bij overzettingen is sindsdien nadrukkelijker op de agenda gezet.
Katja van der Wall, als hoofdonderzoeker verbonden aan het maritiem team van ILT, noemt het positief dat het bedrijf serieus werk heeft gemaakt van verbetering. Niemand wil dat zoiets nodig is, zegt ze, maar als het dan toch gebeurt, dan is de belangrijkste les dat er van geleerd wordt.
Want stel je voor dat dit geen incident was geweest, maar een herhaling van een eerder voorval. Dan zou het verwijt zwaarder hebben gewogen. Nu lijkt het, hoe wrang ook, een wake-up call geweest te zijn.
Hoe zit het juridisch? Wat zegt de wet eigenlijk?
De wettelijke basis ligt in de Arbeidsomstandighedenwet, kortweg de Arbowet. Artikel 5 van die wet schrijft voor dat elk bedrijf met personeel verplicht is om een risico-inventarisatie en -evaluatie op te stellen: de zogeheten RI&E.
Die RI&E is geen invuloefening. Het is een inventarisatie van alle gevaren die bij het werk komen kijken, aangevuld met een plan van aanpak. Wat doe je om risico’s te beperken? Wanneer voer je welke maatregel uit? En wie is waarvoor verantwoordelijk? In feite is het een levend document dat laat zien dat je als werkgever proactief bezig bent met veiligheid.
Veel bedrijven hebben zo’n document wel liggen. Maar de praktijk leert: het is lang niet altijd actueel, compleet of specifiek genoeg. En dat kan wringen, vooral in sectoren met bijzondere risico’s, zoals de maritieme wereld. Bij passagiersoverzettingen op het water spelen risico’s die je in een kantooromgeving simpelweg niet tegenkomt: golfslag, instabiliteit van boten, het nauw samenwerken tussen bemanningen van verschillende schepen.
Zodra blijkt dat zulke risico’s niet of nauwelijks zijn beschreven, of dat medewerkers daar onvoldoende over zijn voorgelicht, raakt een bedrijf al snel in overtreding.
Meer dan alleen een boete: de bredere gevolgen
In dit geval leidde het ontbreken van een toereikende RI&E dus tot een strafrechtelijke boete. Maar dat is lang niet het enige risico. Naast het bestuursrecht (waar boetes onder vallen), speelt ook het civiele recht een rol.
Een werknemer die schade lijdt door onveilige werkomstandigheden kan de werkgever namelijk aansprakelijk stellen. Dat staat in artikel 7:658 van het Burgerlijk Wetboek. Daarin wordt bepaald dat de werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving, en bij schade het risico draagt, tenzij hij kan aantonen dat hij aan zijn zorgplicht heeft voldaan.
In theorie had deze zaak dus ook kunnen leiden tot een civiele claim, bijvoorbeeld van de nabestaanden van de overleden medewerker. Dat is nu niet gebeurd, maar de juridische route ligt altijd open.
Toezicht en handhaving: wie controleert eigenlijk?
De maritieme sector is bijzonder omdat hier verschillende toezichthouders actief zijn. Bij dit specifieke incident was het de Inspectie Leefomgeving en Transport die het onderzoek leidde. Dat heeft alles te maken met de aard van het werk: vervoer over water, buiten de reguliere arbeidsomgevingen. ILT is in deze sector verantwoordelijk voor toezicht op veiligheid, techniek en naleving van internationale maritieme regels.
De Nederlandse Arbeidsinspectie is doorgaans verantwoordelijk voor het naleven van de Arbowet in andere sectoren – denk aan de bouw, industrie of zorg. Maar bij incidenten in of rond schepen, havens of terminals, kan ILT bevoegd toezichthouder zijn. In sommige gevallen werken beide diensten samen.
Conclusie
Wat begon als een reguliere passagiersoverzetting op zee eindigde in een tragedie, en uiteindelijk in een formele sanctie. Niet vanwege wat er op het water misging, maar vanwege wat er op papier ontbrak: een gedegen voorbereiding, een goede risico-inschatting, een duidelijke veiligheidsaanpak.
Inmiddels zijn die elementen, zo lijkt het, wél op orde binnen het bedrijf. Maar het blijft een harde les. Een die herinnert aan het belang van een RI&E die verder gaat dan een formaliteit. Zeker in sectoren waar de risico’s niet alleen reëel zijn, maar ook dodelijk kunnen zijn.
Veelgestelde vragen
Wat is een RI&E en waarom is die verplicht?Een RI&E is een overzicht van alle risico’s in een bedrijf, plus een plan van aanpak. Het is verplicht voor alle werkgevers met personeel, vanaf de eerste werknemer.
Kan een bedrijf een boete krijgen zonder dat er een ongeval is geweest?Ja. Als uit inspectie blijkt dat een werkgever zijn verplichtingen uit de Arbowet niet nakomt, kan ook zonder ongeval een boete volgen.
Wat als een werknemer schade oploopt door een onveilige werkomgeving?Dan kan de werkgever aansprakelijk zijn op grond van artikel 7:658 BW. Die bepaling legt de bewijslast bij de werkgever.
Wie houdt toezicht op de Arbowet?Dat hangt af van de sector. In de meeste gevallen is het de Nederlandse Arbeidsinspectie. Voor de maritieme sector geldt vaak dat de ILT verantwoordelijk is.
Wanneer is ILT betrokken en wanneer de Arbeidsinspectie?ILT is bevoegd toezichthouder bij maritiem vervoer, scheepvaart en havens. Arbeidsinspectie treedt op bij incidenten in andere sectoren. Soms werken ze samen.
