top of page

Toezicht Inside

Zoeken

ACM wil ingrijpen bij dierenartsen: minder winst, meer dierenbelang

ACM wil ingrijpen bij dierenartsen: minder winst, meer dierenbelang


Wat gebeurt er in de dierenartsenwereld?

Een bezoek aan de dierenarts kost steeds vaker aanzienlijk meer dan enkele jaren geleden. Zeker in spoedsituaties kunnen rekeningen oplopen tot honderden euro's, en veel eigenaren weten op zo’n moment niet goed of de voorgestelde behandelingen noodzakelijk zijn. Dat maakt hen kwetsbaar. Daar komt bij dat veel praktijken tegenwoordig in handen zijn van grote ketens, waarbij commerciële belangen een grotere rol lijken te spelen dan voorheen.

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) ziet deze ontwikkeling met zorg aan. De toezichthouder vindt dat winstmotieven bij medische beslissingen rondom huisdieren op zijn minst twijfelachtig zijn. De verhouding tussen eigenaar en dierenarts is per definitie ongelijk: de eigenaar heeft minder kennis en bevindt zich vaak in een emotionele en stressvolle situatie.

Daarom stelt de ACM nu concrete aanpassingen voor in het wettelijke kader. Zo zouden er beperkingen moeten komen op de overname van dierenartsenpraktijken door commerciële ketens, en op het uitkeren van bonussen aan dierenartsen op basis van omzet. Ook pleit de toezichthouder voor transparantere tarieven, bijvoorbeeld voor standaardbehandelingen zoals vaccinaties of sterilisaties.

Prijzen stijgen na overnames

Een opmerkelijk signaal uit het marktonderzoek van de ACM is dat de tarieven voor diergeneeskundige zorg vaak stijgen na een overname door een commerciële partij. Dat hoeft op zichzelf geen probleem te zijn, zeker niet als de zorg daardoor ook beter of innovatiever wordt. Maar de toezichthouder wijst op een patroon waarin deze prijsstijgingen niet altijd gepaard gaan met aantoonbare kwaliteitsverbetering.

In de praktijk zie je dat kleine praktijken in snel tempo worden opgekocht door ketens die werken met investeerders. Die willen rendement. Begrijpelijk, maar het roept de vraag op: wat betekent dat voor de besluitvorming in de spreekkamer? Kiest de dierenarts voor het belang van het dier, of voor het belang van de omzet?

Juist in acute situaties – denk aan een hond die ‘s avonds ineens kreupel loopt – is de ruimte voor de eigenaar om kritisch na te denken beperkt. Als dan een peperdure röntgenfoto of operatie wordt voorgesteld, voelt het vaak alsof je geen keuze hebt.

ACM wil regels aanscherpen

Om dit tegen te gaan, pleit de ACM voor een reeks maatregelen. Denk aan:

  • Verbod op bonussen of omzetafhankelijke beloningen voor dierenartsen;

  • Standaardisatie van tarieven voor veelvoorkomende behandelingen;

  • Transparantie over behandelopties en kosten vooraf;

  • Zwaardere toetsing van overnames, ook bij kleinere praktijken;

  • Invoering van gedragsregels die commercieel handelen ondergeschikt maken aan dierenwelzijn.

Het doel is niet om ondernemerschap uit de dierenartsenpraktijk te verbannen, maar wel om de balans te herstellen. De zorg voor dieren is geen gewoon consumentenproduct, vindt de toezichthouder.

Juridisch kader: waar past dit in?

Op dit moment opereert de ACM binnen de grenzen van de Mededingingswet en de Wet op het consumentenkrediet. De Mededingingswet verbiedt onder meer misbruik van economische machtsposities (artikel 24 Mw) en ziet toe op fusie- en overnametoetsing (artikel 34 e.v. Mw). Maar alleen grote transacties vallen onder die toets. En juist in de dierenartsenmarkt worden veel praktijken in kleine stapjes opgekocht.

De ACM vraagt daarom om uitbreiding van haar bevoegdheden, zodat ook kleinere overnames getoetst kunnen worden. Dat vereist een wetswijziging. Daarnaast stelt de toezichthouder voor om een branchecode wettelijk te verankeren. Daarin zouden gedragsregels moeten komen, bijvoorbeeld dat dierenartsen altijd ten minste twee behandelopties aanbieden – één met maximale zorg, en één meer basic.

In combinatie met duidelijke prijsinformatie vooraf, zou dit consumenten helpen om geïnformeerd te beslissen. Daarmee sluit het aan bij het beginsel van transparantie en vrije keuze, dat ook in het consumentenrecht (boek 6 BW, met name artikel 6:193b e.v.) centraal staat.

Bovendien is er sprake van een asymmetrische informatiepositie tussen dierenarts en consument. Juridisch gezien is dat relevant, omdat het de grondslag vormt voor bijzondere consumentenbescherming. De gedragsregels die de ACM voorstelt zouden deze bescherming moeten operationaliseren.

Wat zijn de gevolgen voor praktijken?

Voor zelfstandige praktijken betekent dit vooral dat zij zich mogelijk beter moeten voorbereiden op dossiervorming, tariefcommunicatie en transparantie in de behandelopties. Voor commerciële ketens kan het betekenen dat bonussen of prestatieprikkels verboden worden, en dat nieuwe overnames vooraf moeten worden goedgekeurd.

Het voorstel van de ACM betekent géén verbod op ondernemen in de dierenartsenbranche, maar wel een duidelijke norm: zorg voor het dier moet altijd voorrang krijgen op winst.

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur buigt zich de komende maanden over de aanbevelingen. Als het kabinet besluit om deze over te nemen, zal wetgeving moeten worden aangepast. De ACM wil uiterlijk over vijf jaar evalueren of de marktwerking verbeterd is.

Veelgestelde vragen

Wat is het probleem dat de ACM ziet in de dierenartsenmarkt? Volgens de ACM worden dierenartsenpraktijken in toenemende mate commercieel geleid, wat leidt tot hogere prijzen en mogelijk behandelingen die niet puur medisch noodzakelijk zijn. Dat schaadt het belang van consument en dier.


Waarom zijn bonussen voor dierenartsen problematisch? Wanneer beloningen afhankelijk zijn van omzet, kunnen er prikkels ontstaan om onnodige of duurdere behandelingen aan te bieden. Dat kan het vertrouwen ondermijnen tussen eigenaar en dierenarts.


Wat wil de ACM veranderen aan overnames van praktijken? De toezichthouder wil dat ook kleinere overnames worden getoetst op mogelijke negatieve gevolgen voor concurrentie en prijsontwikkeling, iets wat nu vaak buiten beeld blijft.


Heeft de ACM nu al de bevoegdheid om in te grijpen? De ACM kan marktonderzoek doen en sancties opleggen bij overtreding van de Mededingingswet, maar het invoeren van nieuwe gedragsregels of toetsingsnormen vereist wetswijziging.


Wat betekent dit voor dierenbezitters? Als de voorstellen worden overgenomen, kunnen consumenten rekenen op meer transparantie over tarieven, meer keuze bij behandelingen en minder risico op onnodige kosten.

Bronnen

bottom of page