Ondernemer betaalt miljoenen, fraude met biotickets

Hanjo Mastenbroek
15 dec 2025
5 minuten om te lezen

Het las bijna als een script voor een film: een man die jarenlang naam maakte in de bedrijfswereld van Nederland, bekend bij velen als de ‘vetkoning van de Veluwe’, die uiteindelijk miljoenen moet terugbetalen aan de staat. En niet zomaar een bedrag, maar 5,1 miljoen euro. Geen klein bier, maar een som die echt voelt.

Het nieuws kwam begin december naar buiten. De voormalig ondernemer Cees B. heeft de afgelopen weken het geld overgemaakt aan het Openbaar Ministerie. Dit volgde op een rechterlijke uitspraak: de winst was niet op de juiste manier verdiend en moest terug. Het ging om winst die op onrechtmatige wijze was verkregen via fraude rond biotickets, een administratief systeem dat bedoeld is om het gebruik van duurzame brandstoffen te stimuleren.

Bij zijn voormalige bedrijf, Biodiesel Kampen, was er jarenlang sprake van een systeem waar de buitenwereld vooral cijfers zag, maar waar in de praktijk misschien iets anders speelde. Het bedrijf boekte in de jaren 2013 en 2014 enorme winsten door biotickets aan te maken zonder dat de onderliggende biobrandstof daadwerkelijk geleverd was. In eenvoudigere woorden: er werd geclaimd dat er duurzame brandstof was geproduceerd en verhandeld, maar in werkelijkheid was dat niet altijd zo.

In de wandelgangen van het toezichtveld viel dit op. De Nederlandse Emissieautoriteit signaleerde onregelmatigheden en bracht dit onder de aandacht van de opsporingsdiensten. Wat volgde was geen klein onderzoek dat na wat papierenwerk weer werd afgesloten. Integendeel, het werd een strafrechtelijk onderzoek dat liet zien dat documenten waren vervalst, er sprake was van fictieve facturen en geld was weggesluisd via geheime rekeningen. Dit vormde de basis voor de latere rechtszaak en de verplichting tot terugbetalen van de winst.

Misschien nog interessanter: deze terugbetaling is niet het eerste juridische hoofdstuk rond deze ondernemer. In eerdere procedures werd hij al veroordeeld voor zaken die te maken hebben met misleiding en valsheid in geschrift bij de administratie rond biodiesel. Daarnaast is hij ook genoemd in de zogeheten Fosfor‑zaak, een langlopend dossier dat eveneens draaide om onregelmatigheden bij biodieselregistratie en certificering.

De dienst die het onderzoek uitvoerde – de Inlichtingen‑ en Opsporingsdienst van de Inspectie Leefomgeving en Transport – werkt onder het gezag van het Functioneel Parket. Deze combinatie richt zich specifiek op georganiseerde milieucriminaliteit en probeert schade voor mens, milieu en maatschappij te beperken. Wat in de theorie een strak systeem lijkt, laat in de praktijk soms ruimte voor interpretatie en, helaas, misbruik.

Door de recente betaling van de 5,1 miljoen euro lijkt dit juridische hoofdstuk nu afgesloten. Maar de zaak onderstreept ook iets anders: het bestaan van risico’s in milieuwetgeving en administratieve systemen. Wat in de kern bedoeld is als stimulans voor duurzaamheid, kan gebruikt worden om systemen te omzeilen als er onvoldoende controle en toezicht is. Dat maakt het verhaal niet alleen boeiend, maar ook leerzaam voor iedereen die met dit soort systemen werkt of er mee te maken kan krijgen.

Wat zijn biotickets eigenlijk?

Als dit hele verhaal iets verwarrend klonk, ligt dat vaak aan een woord als bioticket. Wat klinkt als een digitaal bewijsje, is in werkelijkheid een administratief instrument dat bedrijven gebruiken binnen het biobrandstofsysteem.

In Nederland en Europa bestaan regels om het gebruik van hernieuwbare energie in transport te stimuleren. De gedachte erachter is eigenlijk simpel: hoe meer duurzame brandstoffen worden geproduceerd en verhandeld, hoe beter voor het milieu. Om dat te organiseren, moeten leveranciers van brandstoffen voor verkeer een minimumaandeel biobrandstof leveren of bijmengen in de reguliere brandstoffen.

Omdat het fysiek mengen en tracken van biobrandstoffen soms ingewikkeld en kostbaar is, biedt de wet ruimte voor administratieve mechanismen zoals biotickets. Stel je voor dat bedrijf A meer biobrandstof levert dan wettelijk vereist. In dat geval ontstaat er een overschot dat het bedrijf kan registreren en verkopen aan bedrijf B dat juist niet genoeg biobrandstof heeft geleverd. Het bewijs van die “extra” hoeveelheid duurzame brandstof noemen we een bioticket.

In een perfecte wereld helpt dit systeem flexibiliteit te creëren. Maar het werkt alleen als de onderliggende hoeveelheid biobrandstof echt bestaat en correct wordt geregistreerd. Dat is waar het spaak liep bij Biodiesel Kampen: er werden biotickets geclaimd zonder dat de daadwerkelijke biobrandstof was geleverd. Daardoor ontstonden cijfers op papier die er goed uitzagen, maar in de praktijk niet klopten.

Juridische spelregels: hoe zit dat precies?

Wie met biobrandstoffen werkt, staat niet buiten het juridische kader. Integendeel: het hele systeem staat stevig verankerd in Europese en nationale regelgeving.

Ten eerste zijn er de Europese doelen voor hernieuwbare energie. Die zijn opgenomen in de zogeheten Richtlijn hernieuwbare energie, die op haar beurt in Nederland is geïmplementeerd onder andere via de Regeling hernieuwbare energie vervoer. Deze regeling bepaalt onder meer hoeveel biobrandstof geleverd moet worden en hoe dat moet worden geregistreerd.

Belangrijk is ook de vraag van duurzaamheid: biobrandstoffen die worden gebruikt voor het halen van die doelen moeten voldoen aan eisen die zijn bedoeld om daadwerkelijke vermindering van broeikasgasemissies aan te tonen. In de praktijk betekent dit dat er certificering en controle plaatsvindt.

Daarnaast hebben we het strafrecht. Als er sprake is van onjuiste administratieve gegevens die leiden tot financieel voordeel, dan kan dat worden aangemerkt als valsheid in geschrift. Dat klinkt wellicht formeel, maar het is gewoon de juridische term voor het vervalsen of manipuleren van documenten. In het Wetboek van Strafrecht staat hierover een specifieke bepaling. Zodra er sprake is van voordeel uit strafbaar feit, kan de rechter besluiten tot ontneming van voordeel. Dat betekent dat degene die het voordeel heeft gekregen, dit moet teruggeven aan de staat.

Juist dat laatste is gebeurd in deze zaak: de rechter oordeelde dat de winst die verkregen was via de onjuiste bioticketadministratie moest worden teruggegeven. Uiteindelijk is daar dus 5,1 miljoen euro van overgemaakt.

Wat betekent dit voor de praktijk?

Als je in een sector werkt waar regelgeving en administratie hand in hand gaan, dan zie je in dit verhaal een paar duidelijke lessen:

Administratieve systemen kunnen ingewikkeld zijn, maar ze moeten worden nageleefd. Als er ruimte is voor interpretatie, dan zijn controles nodig om misbruik te voorkomen.
Het juridische kader werkt niet alleen op papier. Strafrechtelijke instrumenten zoals ontneming van voordeel worden ook daadwerkelijk toegepast.
Toezichthouders en opsporingsdiensten spelen een cruciale rol. Zonder signalen van binnenuit was deze zaak misschien niet boven water gekomen.

Veelgestelde vragen

Wat zijn biotickets precies? Een bioticket is een administratief bewijs dat een bedrijf meer biobrandstof heeft geleverd dan wettelijk vereist, en dat kan worden overgedragen aan een ander bedrijf.

Waarom bestaat de biobrandstofverplichting? De verplichting vloeit voort uit Europese en Nederlandse regels om het gebruik van duurzame energie te stimuleren en daarmee de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Kan fraude met biotickets juridische gevolgen hebben? Ja. Als de administratie niet klopt en daar financieel voordeel uit volgt, kan dat tot strafrechtelijke vervolging en ontneming van voordeel leiden.

Wie controleert de markt? Toezichthouders zoals de Nederlandse Emissieautoriteit en opsporingsdiensten zoals de ILT‑IOD houden toezicht en brengen onregelmatigheden onder de aandacht van justitie.

Bronnen: